یکصد و سیزدهمین نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمانشاه با محوریت بررسی مسائل و مشکلات تولید، فرآوری و صادرات نخود برگزار شد؛ نشستی که در آن، ضمن تشریح ظرفیت‌های تولیدی استان و چالش‌های پیش‌روی این بخش، راهکارهای تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع تبدیلی، رفع موانع صادراتی و تقویت برند محصولات کرمانشاه مورد بررسی قرار گرفت و مجموعه‌ای از پیشنهادها برای پیگیری در سطح استانی و ملی ارائه شد.
ضرورت تبدیل ظرفیت تولیدی کرمانشاه به ارزش افزوده و صادرات پایدار
ناصر مرادی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کرمانشاه و رئیس شورای ملی نخود ایران، در این نشست با تشریح جایگاه ایران در تولید جهانی این محصول اظهار کرد: سطح زیر کشت جهانی نخود حدود ۱۱.۶ میلیون هکتار و تولید آن نزدیک به ۱۰ میلیون تن است. هند با حدود ۸.۴ میلیون هکتار سطح زیر کشت و تولید سالانه ۷.۸ میلیون تن، بزرگ‌ترین تولیدکننده نخود در جهان به شمار می‌رود و ایران نیز از نظر سطح زیر کشت رتبه چهارم و از نظر میزان تولید رتبه هشتم جهانی را دارد.
وی با اشاره به جایگاه ممتاز کرمانشاه در تولید نخود کشور افزود: این استان با حدود ۱۶۰ هزار هکتار سطح زیر کشت و تولید سالانه نزدیک به ۱۲۰ هزار تن، حدود ۳۵ درصد تولید نخود کشور را به خود اختصاص داده و قطب نخست تولید این محصول در ایران است. لرستان، آذربایجان غربی، کردستان و آذربایجان شرقی نیز در رتبه‌های بعدی تولید قرار دارند.
مرادی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت برای توسعه اقتصادی استان تصریح کرد: هدف نباید صرفاً افزایش میزان تولید باشد، بلکه باید با ارتقای کیفیت محصول، توسعه فرآوری، افزایش ارزش افزوده و حضور مؤثرتر در بازارهای صادراتی، جایگاه کرمانشاه در تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی نخود تقویت شود.
به گفته وی، در حال حاضر ۳۲ واحد مرتبط با این حوزه در استان وجود دارد که ۱۶ واحد آن فعال و ۱۶ واحد نیمه‌فعال یا راکد هستند. همچنین چهار واحد تهیه بذر، سه واحد مجهز به سورتینگ لیزری و حدود ۳۰۰ واحد صنفی دارای مجوز در این بخش فعالیت می‌کنند. تولید ماشین‌آلات کاشت، داشت و برداشت نخود توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد واحد پرتودهی در استان نیز از ظرفیت‌های قابل اتکا برای توسعه این زنجیره است؛ با این حال، فاصله قابل‌توجهی تا شکل‌گیری یک زنجیره کامل صنعتی همچنان وجود دارد.
رئیس شورای ملی نخود ایران، توسعه خطوط مدرن بوجاری و سورتینگ، گسترش فناوری‌های لیزری و هوشمند، ایجاد مراکز تخصصی ذخیره‌سازی، تدوین استانداردهای اختصاصی، درجه‌بندی و کالیبراسیون محصول و توسعه بسته‌بندی صادراتی را از الزامات ارتقای جایگاه این بخش دانست و بر ضرورت حرکت به سمت تولید فرآورده‌هایی نظیر نخودچی، فلافل و هوموس تأکید کرد.
وی همچنین خواستار تعریف طرحی ملی برای تکمیل زنجیره ارزش نخود با محوریت استان کرمانشاه شد و هماهنگی مستمر اداره‌کل استاندارد و گمرک با شورای ملی نخود ایران، رفع موانع صادراتی، حمایت مالی از طرح‌های فرآوری و حذف تعهد ارزی صادرات نخود را از مطالبات فعالان این حوزه برشمرد.
مرادی ساماندهی واحدهای صنفی فعال در حوزه نخود در دولت‌آباد، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌های فعال در زمینه مکانیزاسیون، گیاه‌پزشکی و تولید بذر اصلاح‌شده و بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها و مراکز آموزشی برای معرفی خواص این محصول را نیز ضروری دانست. پیشنهاد نام‌گذاری یک خیابان یا میدان در کرمانشاه به نام نخود، با هدف تقویت هویت اقتصادی و کشاورزی استان، از دیگر مطالبات مطرح‌شده در این نشست بود.
استاندار کرمانشاه: نخود استان باید به یک برند ملی و بین‌المللی تبدیل شود
منوچهر حبیبی، استاندار کرمانشاه، نیز با تأکید بر ضرورت توسعه فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی اظهار کرد: با توجه به سهم ۳۵ تا ۴۰ درصدی کرمانشاه از تولید نخود کشور، باید با ارتقای بسته‌بندی، توسعه صنایع تبدیلی، رفع موانع صادراتی و تقویت برندسازی، این محصول را به یک برند ملی و بین‌المللی تبدیل کنیم و زمینه افزایش ارزش افزوده و درآمد کشاورزان را فراهم آوریم.
وی با تأکید بر استفاده حداکثری از ظرفیت شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی افزود: این شورا بستری قانونی و مؤثر برای بررسی مسائل فعالان اقتصادی، رفع موانع تولید و سرمایه‌گذاری و پیگیری مشکلات بخش خصوصی در سطح استان و کشور است. لازم است جلسات شورا با فاصله زمانی کوتاه‌تر برگزار شود تا مسائل اقتصادی با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی و نمایندگان بخش خصوصی به‌صورت مستقیم بررسی و برای رفع آن‌ها تصمیم‌گیری شود. استاندار پیشنهاد کرد جلسات این شورا هر دو هفته یک‌بار برگزار شود.
حبیبی با اشاره به اهمیت برندسازی محصولات بومی استان تصریح کرد: کیفیت مناسب، بسته‌بندی استاندارد و جذاب و معرفی مؤثر محصولات از الزامات شکل‌گیری یک برند موفق است و تا زمانی که محصولات خود را به سمت برندسازی هدایت نکنیم، نمی‌توانیم از تمام ظرفیت‌های اقتصادی آن‌ها بهره ببریم. نخود، روغن کرمانشاهی و نان برنجی از جمله محصولات مستعد برندسازی استان هستند که باید برای معرفی شایسته آن‌ها در بازارهای ملی و بین‌المللی برنامه‌ریزی شود.
وی توسعه زنجیره ارزش نخود را مستلزم همکاری دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و مراکز علمی دانست و بر ضرورت تنوع‌بخشی به فرآورده‌های این محصول، بهبود کیفیت و بسته‌بندی و عرضه محصولات در اندازه‌های متناسب با نیاز بازار تأکید کرد. به گفته وی، همکاری دانشگاه‌ها، مرکز تحقیقات کشاورزی، اداره‌کل آموزش فنی و حرفه‌ای، اتاق بازرگانی و شورای ملی نخود می‌تواند زمینه توسعه محصولات فرآوری‌شده و افزایش ارزش اقتصادی این محصول را فراهم کند.
استاندار کرمانشاه همچنین با اشاره به اهمیت نگهداری محصولات کشاورزی، بر تسریع در راه‌اندازی و بهره‌برداری از ظرفیت پرتودهی استان با همکاری سازمان انرژی اتمی، سازمان جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط تأکید کرد و توسعه ارقام پربازده و باکیفیت نخود را از طریق مطالعات و تحقیقات کشاورزی ضروری دانست.
حبیبی رفع موانع صادراتی و تقویت هماهنگی میان گمرک، اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت، اداره‌کل استاندارد و معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی را نیز مورد تأکید قرار داد و خواستار همکاری این دستگاه‌ها با شورای ملی نخود ایران برای ارتقای کیفیت، رعایت استانداردها و تسهیل حضور صادرکنندگان در بازارهای هدف شد.
وی در ادامه، ساماندهی فعالیت‌های صنفی این حوزه و ایجاد شهرک تخصصی نخود کرمانشاه را از الزامات توسعه این صنعت عنوان کرد و گفت: شهرک نخود باید علاوه بر استقرار واحدهای صنفی، از ظرفیت‌های نمایشگاهی، بازاریابی و خریدوفروش نیز برخوردار باشد و در مکانی مناسب با دسترسی مطلوب و متناسب با نیاز فعالان این بخش جانمایی شود.
استاندار کرمانشاه همچنین پیشنهاد ایجاد صندوق نخود استان را با مشارکت کشاورزان و فعالان اقتصادی مطرح کرد تا از ظرفیت آن برای تأمین مالی، ارائه تسهیلات و پشتیبانی از زنجیره تولید و فرآوری استفاده شود.
تعیین تکلیف مطالبات بخش خصوصی و پیگیری در سطح ملی
در بخش جمع‌بندی و بررسی پیشنهادهای دبیرخانه شورا، بر ضرورت ایجاد هماهنگی میان اداره‌کل استاندارد و شورای ملی نخود ایران به‌منظور ارتقای کیفیت محصولات صادراتی، جلوگیری از عرضه محصولات بی‌کیفیت و تسهیل صادرات تأکید شد. همچنین پیشنهاد ایجاد زنجیره ارزش نخود با محوریت شورای ملی نخود و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت تولیدی استان، جلوگیری از خام‌فروشی، افزایش ارزش افزوده و ایجاد اشتغال مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس موارد مطرح‌شده در این نشست، مقرر شد سازمان جهاد کشاورزی، شهرداری، اداره‌کل راه و شهرسازی و شرکت شهرک‌های صنعتی با دعوت از نمایندگان صنف نخود دولت‌آباد، ظرف ۲۰ روز آینده جلسه‌ای برای بررسی و تعیین مکان مناسب جهت انتقال این واحدها تشکیل دهند.
همچنین با توجه به تخصصی بودن شورای ملی نخود ایران، مقرر شد موضوع مشارکت این شورا در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با واردات، صادرات و قیمت‌گذاری ارزش صادراتی به شورای گفت‌وگوی ملی ارسال شود. ابهام موجود درباره مرجع اعلام نظر در خصوص تأیید صادرات نخود، اعم از معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی یا معاونت تولیدات گیاهی استان، نیز برای تعیین تکلیف از طریق شورای گفت‌وگوی ملی پیگیری خواهد شد.
پیگیری دو مصوبه پیشین شورا درباره نمایشگاه‌های استان و میدان دام
در ادامه این نشست، دو موضوع از مصوبات پیشین شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان نیز مورد پیگیری قرار گرفت.
در خصوص مسائل مالکیتی و مشکلات پیش‌روی توسعه نمایشگاه‌های استان، مقرر شد مدیرعامل شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی کرمانشاه نامه‌ای تهیه کند تا با امضای استاندار به سازمان اوقاف کشور ارسال شود. همچنین پیگیری‌های لازم در تهران با همکاری استانداری، شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی استان و اداره‌کل اوقاف انجام خواهد شد.
در موضوع ساماندهی میدان دام کرمانشاه نیز مقرر شد اداره‌کل راه و شهرسازی با همکاری اتحادیه دام و متولیان میدان دام، ظرف یک ماه آینده موضوع تأمین زمین و تعیین قیمت منطقی آن را بررسی کرده و نتایج را در جلسات آتی شورای گفت‌وگو ارائه کند.